Mijn favorieten

Asbest

Wat is asbest?
Asbest is een natuurlijk product. Het is een delfstof die wordt gewonnen in onder meer Zuid-Amerika, Rusland en Canada. Het bestaat uit naaldvormige vezels. Asbest heeft enkele nuttige eigenschappen: het is makkelijk te verwerken met andere stoffen, het is goedkoop en hittebestendig.

Waarom is asbest gevaarlijk?
Asbestvezels kunnen schadelijk zijn als u ze in hoge concentraties inademt. In de buitenlucht zweven ook asbestvezels. Dat zijn er maar zo weinig, dat inademen geen gevaar oplevert. U loopt ook weinig kans dat u asbestvezels inademt als ze goed zijn gebonden aan materialen. Risico's treden wel op als dergelijk materiaal in slechte staat verkeert of als de vezels niet goed gebonden zijn aan materialen. Ook als asbesthoudend materiaal op een ondeskundige manier wordt gesloopt of bewerkt, kunnen miljoenen asbestvezels in de lucht komen. Het risico dat iemand ze inademt, is dan erg groot. Er zijn strenge regels opgesteld om dat te voorkomen. Het inademen van asbest kan op termijn longkanker, stoflongen (asbestose) of long- en buikvlieskanker (mesothelioom) veroorzaaken.

Waar kan ik asbest aantreffen in en om mijn huis?
Asbest is tot in de jaren tachtig toegepast in en om veel huizen. Vaak gebeurde dit in de vorm van asbesthoudend cement. Platen van asbesthoudend cement bevinden zich vooral in gevels, het dakbeschot, in en rondom schoorstenen en in of bij de cv-installatie. Verder komt u dit materiaal soms tegen op galerijen van flats en als golfplaat op schuren en garages. Asbest komt ook voor in sommige soorten vinylzeil en in een bepaald type oude, harde vinyltegel. Asbest vindt u soms ook terug in oude huishoudelijke apparaten die warmte uitstralen of aan warmte worden blootgesteld. U kunt hierbij bijvoorbeeld denken aan gaskachels, CV-ketels, oude haardrogers, strijkijzers en warmhoudplaatjes. Meestal kan alleen een microscopische analyse uitsluitsel geven of materiaal asbest bevat.

Hoe is asbest verwerkt?
Er bestaan twee vormen waarin asbest voorkomt: hechtgebonden en losgebonden asbest. We spreken van 'hechtgebonden' wanneer de asbestvezels stevig verankerd zitten in het dragermateriaal. Er zullen nauwelijks vezels vrijkomen als dit materiaal in goede staat verkeert en niet wordt bewerkt of gesloopt. Asbestcementgolfplaten en vlakke platen die in goede staat verkeren, zijn voorbeelden van hechtgebonden asbest.
Wanneer de vezels niet of nauwelijks aan het dragermateriaal zijn gebonden, spreken we van 'losgebonden' asbesthoudende materialen. Doordat de vezels gemakkelijk kunnen vrijkomen, is het gezondheidsrisico van losgebonden asbest groter dan dat van hechtgebonden asbest. Een zeer losgebonden asbesthoudend materiaal is spuitasbest. Dit materiaal is voor 1978 regelmatig gebruikt als isolatiemateriaal en als brandwerende laag op staalconstructies. Dit laatste gebeurde meestal in grote gebouwen. Treft u spuitasbest aan, dan moet dit worden verwijderd of volledig afgeschermd. Een andere vorm van losgebonden asbest is zwaar verweerd asbestcement.

Tot wanneer is asbest toegepast?
Asbest is met name na de Tweede Wereldoorlog veel gebruikt. Niet-hechtgebonden is asbest sinds 1983 vrijwel niet meer toegepast. De beroepsmatige toepassing en verkoop van alle soorten asbest is sinds 1 juli 1993 bijna volledig verboden.

Hoe kan ik asbest herkennen?
Of een materiaal of product asbest bevat kan alleen in een laboratorium met honderd procent zekerheid worden vastgesteld. U kunt wel producten of materialen herkennen waarin mogelijk asbest zit. Een overzicht hiervan vindt u in de brochure 
Asbest in en om het huis. Dit overzicht is overigens niet volledig.
De Keuringsdienst van Waren kan informatie verstrekken als u materiaal wilt onderzoeken waarin mogelijk asbest zit. U kunt ook zelf contact opnemen met een laboratorium dat bevoegd is om asbestanalyses uit te voeren. Een deskundig asbestinventarisatiebedrijf kan eveneens nagaan of in uw woning asbest aanwezig is. Aan deze opties zijn wel kosten verbonden. De fabrikant of leverancier van het materiaal of de verhuurder van uw pand kan soms ook vertellen of er asbest aanwezig is.

Moet ik asbesthoudende materialen (laten) verwijderen?
Dat is afhankelijk van de wijze waarop het asbest gebonden is in het materiaal. Hechtgebonden asbest kan meestal beter blijven zitten. Dit materiaal levert geen gevaar op als het in goede staat verkeert en niet wordt bewerkt. Of er in het geval van losgebonden asbest maatregelen nodig zijn, hangt af van het feit of het materiaal al dan niet is afgeschermd. Verder speelt de afweging een rol of het asbest zich op een plaats bevindt waar regelmatig mensen komen.
Er gelden strenge voorschriften voor het verwijderen van asbest. Het niet volgens de voorschriften verwijderen van asbest is vaak een stuk gevaarlijker dan het laten zitten van dit materiaal.
De gemeente kan de eigenaar van het asbest in een aantal gevallen dwingen om maatregelen te nemen. Dat kan gebeuren als zich in uw huis niet-hechtgebonden asbest bevindt dat onvoldoende is afgeschermd. De precieze regels staan in de 
Woningwet en in de regeling Bouwbesluit 2003.

Mag ik asbesthoudende materialen zelf verwijderen?
Soms. U moet daarbij wel voldoen aan een reeks voorschriften. In de meeste gevallen moet u in elk geval schriftelijk toestemming hebben van de gemeente. In veel gevallen is het beter om asbest te laten verwijderen door een deskundig asbestverwijderingsbedrijf. Voor een aantal asbesthoudende materialen is dat zelfs verplicht.

Wat moet ik doen als ik asbest wil (laten) verwijderen?
U moet in de meeste gevallen toestemming aan uw gemeente vragen. In de bouwverordening van de gemeente staat wanneer een sloopvergunning, wanneer een zogenoemde mededeling onder voorschriften en wanneer geen van beide nodig is. Als een sloopvergunning is vereist, moet u een deskundig asbestverwijderingsbedrijf inschakelen. Een mededeling onder voorschriften betekent dat u de sloop zelf mag uitvoeren. U moet dan wel de voorschriften naleven die u van uw gemeente ontvangt. Krijgt u geen sloopvergunning n geen mededeling onder voorschriften, dan mag u de werkzaamheden niet zelf uitvoeren. U moet ze uitbesteden aan een bedrijf. Dit hoeft echter geen deskundig asbestverwijderingsbedrijf te zijn. Het bedrijf moet zich wel houden aan bepaalde voorschriften. Meer over het verwijderen van asbest leest u in de brochures 
'Asbest in en om het huis' (particulieren) en 'Asbest in bedrijven en instellingen' (voor bedrijven en instellingen). Meer gedetailleerde informatie staat in de 'Wat u vooraf moet weten over het verwijderen van asbesthoudende vloerbedekking: het gebruik van de doe-het-zelfset door particulieren' en in 'Handleiding voor het verwijderen van asbesthoudende vloerbedekking: het gebruik van de doe-het-zelfset door particulieren'.

Hoe weet ik of het asbesthoudend materiaal bij mij in huis moet worden verwijderd of afgeschermd?
Woont u in een huurwoning, dan is de verhuurder hiervoor verantwoordelijk. Overleg met uw verhuurder welke maatregelen nodig zijn. De GGD of de gemeente kunnen u adviseren als u niet met elkaar tot overeenstemming komt. De gemeente kan zo nodig optreden tegen de verhuurder.
Als bewoner van een koopwoning mag u in principe zelf bepalen of u asbest uit uw woning laat verwijderen. U kunt bij twijfel contact opnemen met gemeente of GGD.

Wie betaalt het verwijderen van asbest?
De kosten voor het verwijderen van asbest komen normaal gesproken voor rekening van de eigenaar van het materiaal. De rijksoverheid verstrekt er in de meeste gevallen geen subsidie voor. De kosten van verwijdering kunnen flink oplopen. Vraag daarom offertes aan bij meerdere deskundige asbestverwijderingsbedrijven. Bent u eigenaar van het materiaal en heeft u een uitkering, dan kan het lonen om naar de gemeente te stappen. Soms draagt een gemeente bij in de kosten in de vorm van bijzondere bijstand.
Soms mag u het materiaal ook zelf verwijderen. U moet daarbij wel voldoen aan een reeks voorschriften. Meestal moet u schriftelijk toestemming hebben van uw gemeente. Het is in bijna alle gevallen beter om een deskundig asbestverwijderingsbedrijf in te schakelen. Dit is voor een aantal asbesthoudende materialen zelfs verplicht. Bij het verwijderen van asbest komen namelijk asbestvezels vrij. Dat kan gevaarlijk zijn voor uw gezondheid en die van anderen.

Mag ik asbesthoudend materiaal opnieuw gebruiken?
Nee. Sinds 1998 geldt voor particulieren een volledig verbod voor hergebruik van asbest in bouwwerken. Hergebruik levert gevaar op, zeker als u het materiaal schuurt, zaagt, boort of breekt. Hierbij kunnen immers asbestvezels vrijkomen.

Mag ik asbesthoudend materiaal in huis onderhouden?
Dat mag, maar u bent strafbaar als u anderen daarbij in gevaar brengt. Zorg daarom dat er in ieder geval geen asbestvezels vrijkomen. Hulpmiddelen als een hogedrukspuit, staalborstel of schuurpapier zijn uit den boze. Ga het materiaal ook niet zagen of boren.

Kan ik asbesthoudende huishoudelijke apparaten blijven gebruiken?
Meestal wel. Sommige huishoudelijke apparaten en producten bevatten asbest. U kunt daarbij denken aan gaskachels, CV-ketels, (oude) haardrogers, strijkijzers of warmhoudplaatjes. Omdat het asbest meestal opgesloten zit in het product of apparaat, komen onder normale omstandigheden geen of nauwelijks asbestvezels vrij. Twijfelt u of u het product of apparaat nog kunt gebruiken, neem dan contact op met de Keuringsdienst van Waren, telefoon 0800 - 0488.

Wat moet ik doen met asbesthoudend afval?
Iedere gemeente beschikt over voorschriften voor het aanbieden van asbesthoudend afval. Neem contact op met uw gemeente over de wijze waarop u dit afval moet aanbieden. U moet het afval in ieder geval secuur verpakken in speciaal plastic en het apart houden van het overige afval. Bij de meeste gemeenten kunt u kleine hoeveelheden asbesthoudend afval apart inleveren.

Moet ik asbest verwijderen als ik verhuis?
Niet per se. Maar bij verhuizing kan het zijn dat u als vertrekkende bewoner asbest moet (laten) weghalen, omdat de verhuurder dat eist of omdat u dat met de koper bent overeengekomen. De verhuurder kan dit alleen eisen als u zelf asbest heeft aangebracht of laten aanbrengen, en de woning moet worden opgeleverd in oorspronkelijke staat. Voor eigenaar-bewoners en huurders liggen de zaken verschillend.

Wat moet ik doen als ik als eigenaar-bewoner ga verhuizen?
Het aanwezige asbest kan bij verhuizing het best blijven zitten. U moet de woning echter asbestvrij opleveren als u dit met de nieuwe eigenaar bent overeengekomen. U doet er goed aan dit vast te laten leggen. De nieuwe eigenaar kan de schade (bijvoorbeeld reinigingskosten) op u verhalen als er na verhuizing nog asbest aanwezig is. Hetzelfde geldt als het asbest niet volgens de regels is verwijderd. Het is verstandig de aanwezigheid van asbest in ieder geval te melden aan de koper. Doet u dit niet, dan kan het asbest in uw woning worden gezien als een verborgen gebrek. De nieuwe eigenaar kan de schade vervolgens op u verhalen.
Deze adviezen zijn gebaseerd op de huidige juridische inzichten. Het kan zijn dat er een andere uitspraak volgt als de zaak voor de rechter komt.

Wat moet ik doen als ik als huurder ga verhuizen?
Bij verhuizing kan de verhuurder eisen dat u de woning weer 'in oorspronkelijke staat' oplevert. Dat betekent dat u asbesthoudende materialen (bijvoorbeeld vloerbedekking) moet verwijderen die u tijdens uw bewoning heeft aangebracht. De verhuurder moet u eerst de kans bieden om zelf het asbest te (laten) weghalen. Als u dit niet doet, kan de verhuurder het asbest op uw kosten laten verwijderen. De verhuurder mag hiervoor niet meer in rekening brengen dan gangbaar is voor verwijdering door een deskundig asbestverwijderingsbedrijf.
De verhuurder kan u ook opdragen om de asbesthoudende vloerbedekking te verwijderen als hij een schriftelijke verklaring heeft dat u die van een vorige huurder heeft overgenomen. Dat kan anders liggen als de verhuurder wist of had behoren te weten dat de overgenomen vloerbedekking asbest bevat. De rechter kan dan tot het oordeel komen dat de verhuurder verantwoordelijk is voor de verwijdering en kosten daarvan. Heeft de verhuurder geen bewijs dat u de vloerbedekking heeft overgenomen van de vorige huurder, dan is de verhuurder verantwoordelijk voor de verwijdering. Een verhuurder mag niet eisen dat u materialen laat analyseren op de aanwezigheid van asbest. Omgekeerd is trouwens ook niet mogelijk. Een verhuurder mag van een huurder geen schriftelijke verklaring eisen dat de materialen asbestvrij zijn. De verhuurder moet zelf controleren hoe u de woning destijds heeft aanvaard. Wanneer u de woning niet geheel asbestvrij oplevert, kan de verhuurder de kosten op u verhalen. Sommige verhuurders zijn bereid een deel van de kosten van hun huurders te betalen. Neem hierover contact op met uw verhuurder.
Deze adviezen zijn gebaseerd op de huidige juridische inzichten. Het kan zijn dat er een andere uitspraak volgt als de zaak voor de rechter komt.

Wat is de inhoud van het interimbeleid asbest in bodem?
Sinds 1 januari 2003 gelden nieuwe interimnormen voor asbest in de bodem en andere materialen. Ook zijn de verpakkingseisen voor vervoer van asbestbevattende bulk gewijzigd. Vanaf 1 maart 2003 wordt de interim restconcentratienorm voor hergebruik van grond en puingranulaat herzien. Dit zogeheten interimbeleid is van kracht tot de verschijning, later in 2003, van de integrale beleidslijn 'Asbest in bodem, grond en puin(granulaat)'. De belangrijkste beleidswijzigingen zijn:
  • invoering per 1 januari 2003 van een interventiewaarde (water)bodemsanering voor asbest. Deze interventiewaarde bedraagt 100 mg/kg gewogen (serpentijnasbestconcentratie vermeerderd met 10 maal de amfiboolasbestconcentratie). Als de interventiewaarde wordt overschreden, is sanering verplicht. Het gestelde in de brief met het interimbeleid vervangt de passages in de circulaire Streef- en interventiewaarden bodemsanering (stcrt 2000, 39), die betrekking hebben op asbest en waarin asbest als niet-genormeerde stof is opgenomen.
  • herziening per 1 maart 2003 van de restconcentratienorm voor hergebruik van grond, baggerspecie en puin(granulaat) die zijn verontreinigd met asbest. De huidige norm, vastgelegd in TK 1999-2000, 25834, nr 17, wordt vanaf die datum vervangen door de restconcentratienorm van 100 mg/kg gewogen (serpentijnasbestconcentratie vermeerderd met 10 maal amfiboolasbestconcentratie) voor alle materialen.
  • wijziging van de verpakkingseisen voor vervoer van asbestbevattende grond en puin(granulaat), de betrokken SZW-beleidsregel 4.45 is sinds 1 januari 2003 van kracht. Voortaan volstaat het gebruik van afgesloten lekdichte containers voor de meeste partijen asbesthoudende grond en puin(granulaat). Het gebruik van big bags of containerbags is alleen nog nodig bij partijen grond en puin die verontreinigd zijn met zeer hoge concentraties asbest.
In de later te verschijnen beleidslijn zal worden aangeven hoe met de in het interimbeleid geformuleerde wijzigingen op de lange termijn zal worden omgegaan. Het interimbeleid wordt nader toegelicht in een brief van 17 december 2002 van staatssecretaris Van Geel aan de Tweede Kamer. Deze brief is een vervolg op een kamerbrief van 14 november 2002. Om beide brieven te downloaden, ga naar Wetten en regels.